
TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında hazırlanan projede, köyün 1956 yılı öncesindeki adı olan Kılandıras’tan adını alan ve uzun yıllar bölgenin önemli çömlekçilik ürünlerinden biri olan Kılandıras testisinin yok olma süreci ele alındı.

SON USTA ALİ KAVAK’TAN BİLİMSEL ÇALIŞMAYA
Kılandıras testisinin üretiminin sona ermesiyle birlikte günümüzde bu alanda yaşayan tek usta olarak 69 yaşındaki Ali Kavak kaldı. Araştırma projesi kapsamında son usta Ali Kavak ile görüşmeler yapılarak testinin yapım aşamaları, kullanılan terimler ve özgün formlar kayıt altına alındı. Karadirek köyünün yanı sıra Eskişehir ve Kütahya’da karşılaştırmalı saha çalışmaları gerçekleştirildi. Ayrıca Afyon Kocatepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nde 6 haftalık bir atölye çalışması yapılarak 10 yeni testi ustası yetiştirildi.

KILANDIRAS TESTİSİNİN TOPRAĞI ANALİZ EDİLDİ
Proje kapsamında Kılandıras testisinin üretiminde kullanılan toprağın plastisite, ham mukavemet, kuruma, pişme, XRF ve renk analizleri yapıldı. Yapılan bilimsel çalışmalarla testinin teknik ve kimyasal özellikleri ortaya konuldu. Çalışmalar sonucunda Kılandıras testisinin kulpsuz, tek kulplu, çift kulplu gelin testisi ve hoca testisi gibi formları belirlendi. Ayrıca “cici, petroz, kavrama, kaydırma, çivi” gibi diğer çömlekçilik merkezlerinden farklı, kendine özgü bir literatüre sahip olduğu tespit edildi.
BELGESEL VE KİTAPLARLA KÜLTÜREL MİRAS KORUMA ALTINDA
Projenin yaygın etkisini artırmak amacıyla bir belgesel çekilirken, “Kılandıras Macerası” ve “Son Usta Ali Kavak” adlı iki ISBN’li kitap da basıldı. Böylece Kılandıras testisinin hem akademik hem de görsel olarak kayıt altına alınması sağlandı.

ÖĞRENCİLERDEN “YAŞAYAN İNSAN HAZİNESİ” TALEBİ
Projeyi hazırlayan BİLSEM öğrencileri Kübra Nur Basbunar ve Ecem Dilara Durgut, 69 yaşındaki son usta Ali Kavak’ın “Yaşayan İnsan Hazineleri” listesine kabul edilmesini istediklerini dile getirdi. Öğrenciler, bu proje ile hem Ali Kavak’ın bilgi ve birikiminin korunmasını hem de Kılandıras testisinin yeniden üretilerek yaşatılmasını hedeflediklerini ifade etti. Basbunar ve Durgut, Kılandıras testisinin yalnızca bir çömlek ürünü değil, bölgenin kültürel kimliğinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayarak, bu mirasın gelecek nesillere aktarılması için çalışmalarını sürdüreceklerini belirtti. >>>Berna TÜRKSOY

