DOĞURMUYORUZ AMA ÇOĞALIYORUZ

TÜİK, 2025 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarını bu yıl 6 Şubat yerine 9 Şubat’ta açıkladı. 6 Şubat depremlerinin yıldönümünde başka bir gündemin öne çıkmaması adına alınan bu karar, yerinde bir hassasiyet örneğiydi.Veriler açıklandı.Ama mesele rakamlar değil, rakamların bize ne anlattığı.Çünkü tablo ilk bakışta kafa karıştırıyor:Doğumlar azalıyor, ölümler büyük ölçüde aynı kalıyor ama nüfus artış hızı yükseliyor.

PEKİ NASIL?

Nüfus 86 milyonu aştı ama eski hız yok 31 Aralık 2025 itibarıyla Türkiye nüfusu 86 milyon 92 bin 168 kişiye ulaştı. Bir yıldaki artış 427 bin 224 kişi. 2000’li yıllardan 2022’ye kadar her yıl yaklaşık 1 milyon artan Türkiye nüfusu, son üç yıldır adeta frene basmış durumda. Cumhuriyet’in 100. yılında tarihimizin en düşük nüfus artış hızını gördük. Sonraki iki yıl da bu sıralamada hemen arkasından geldi. Artış var ama hâlâ pandemi yılında bile gördüğümüz seviyenin altında.

SORUNUN CEVABI NE PEKİ?

“Demek ki doğumlar arttı” diyenler için rakamlar oldukça net: 0 yaş nüfus: 2022: 1 milyon 9 bin 2025: 870 bin. Doğumlar düşmeye devam ediyor. Toplam doğurganlık hızının 1,4’ün altına inmiş olması kuvvetle muhtemel. Ölümlerde ise pandemi ve deprem sonrası olağanüstü bir artış yok. O zaman soru yeniden karşımıza çıkıyor: Nüfus artış hızı neden yükseldi?

CEVAP YABANCI NÜFUSTA GİZLİ

ADNKS verileri yabancı nüfusu da kapsıyor. Türkiye’de ikamet eden yabancı nüfus 1 milyon 519 bin 515 kişi. Önemli bir ayrıntı: Geçici koruma statüsündeki Suriyeliler bu sayıya dahil değil. Son iki yılda yabancı nüfus azalırken, 2025’te 38 bin 968 kişilik artış yaşandı. İşte bu artış, nüfus artış hızını yukarı çeken temel etken oldu. Yabancı nüfus hariç tutulduğunda, 2024 ve 2025 nüfus artış hızlarının neredeyse aynı olduğu görülüyor. Yabancı nüfusta Türkmenistan ilk sırada. Yabancı nüfustaki artışta başı çeken ülke Türkmenistan. Onu Mısır ve Azerbaycan izliyor. Azalanlar arasında ise Irak, Rusya, Afganistan, Almanya ve İran vatandaşları öne çıkıyor. İllere bakıldığında tablo şaşırtıcı değil: İstanbul, Antalya, Ankara ve İstanbul’da yaşayan yabancı sayısı 607 binin üzerinde ve artışın büyük bölümü bu şehirde gerçekleşmiş durumda.

5 YAŞ ALTI NÜFUSU 1960 LARA DÖNDÜ

Beş yaş altı nüfus 4,8 milyona geriledi. Oransal olarak nüfusun yüzde 5,6’sı. 1960’lı yıllarda sayı benzerdi ama o dönem nüfusun yüzde 15’ini oluşturuyordu. Bu tablo, eğitimden başlayarak tüm kamu planlamasını doğrudan etkileyecek. Artık mesele daha fazla nitelikli eğitim sunmak ve bilinç oluşturmak üzerine kurulmalı diye düşünüyorum.